Begin september organiseerden de Verenigde Naties een conferentie tegen racisme in het Zuid-Afrikaanse Durban. Er werd vooral gediscussieerd over hoe de West-Europese landen en de VS afstand zouden nemen van de slavenhandel in de vorige eeuw. Een aantal Afrikaanse landen eiste meer formele verontschuldigingen. Ook over het zionisme waren er verhitte debatten.
Terwijl de VN-conferentie zich boog over het verleden worden VN-diplomaten gerechtelijk vervolgd in Zwitserland omwille van het behandelen van hun huispersoneel als slaven. De Guinese vluchtelingenspecialist Issé Diallo bijvoorbeeld betaalde z’n huisslaven 1000 frank per maand en gaf hen nooit een vrije dag. Wellicht vroeg hij zich dan af waarom mensen eigenlijk vluchten... Ook tijdens de VN-conferentie weigerde de Australische regering om een groep vluchtelingen op te vangen die door een Noors vrachtschip van de dood gered werd. Als “humanitaire” oplossing werd dan maar besloten om een deel van dit ‘menselijk afval’ te dumpen op het zwaar vervuilde eiland Nauru. Daar kunnen de vluchtelingen verder “genieten” van armoede, werkloosheid en miserie.
De VN-conferentie als hypocriet omschrijven is een zwaar understatement. De conferentie was niet gericht op de verdediging van de slachtoffers van het systeem, zelfs niet de slachtoffers van vroeger. Het enige doel was een public-relations stunt waarbij ook aan de Afrikaanse leiders toegevingen werden gedaan teneinde hun positie te versterken. Die toegevingen bestonden niet uit oplossingen voor de enorme armoede, maar uit morele veroordelingen van de slavenhandel in de 19e eeuw. De conferentie werd symbolisch georganiseerd in Zuid-Afrika, een land waar een einde gemaakt werd aan het racisme van het voormalige apartheidsregime. Zwarte leiders als Mandela waren echter niet bereid om te breken met het huidig systeem waardoor de kloof tussen de voornamelijk zwarte arme bevolking en een kleine blanke toplaag nog steeds zorgt voor een vorm van apartheid.
Het voorbeeld van Zuid-Afrika toonde de afgelopen jaren aan dat racisme niet bestreden wordt door morele verklaringen en goede intenties. Het racisme in Zuid-Afrika was een vorm van economische uitbuiting. De minderwaardig geachte zwarte bevolking vormde een goedkope arbeidskracht die zich bovendien niet mocht organiseren en geen enkele inspraak had. Vandaag kan formeel deelgenomen worden aan de verkiezingen, maar alle traditionele partijen verdedigen er hetzelfde rechtse beleid. Onder druk van de basis organiseerde de vakbond COSATU eind augustus een algemene staking tegen de plannen van de ANC-regering om de elektriciteit te privatiseren. Sinds begin jaren ’90 hebben de privatiseringen geleid tot het verlies van meer dan één miljoen arbeidsplaatsen. Vandaag leeft in Zuid-Afrika 57% van de bevolking onder de armoedegrens.
Malcolm X stelde reeds: “You can’t have capitalism without racism”. In het kapitalisme telt enkel de winst waardoor de kleine groep kapitalisten die het systeem controleert zich van alle mogelijke middelen gebruik maakt om haar positie veilig te stellen en de bevolking sterker te onderdrukken. ‘Verdeel-en-heers’ is daarbij een veelgevolgde strategie. De slavenhandel was er enkel op gericht om goedkopere arbeidskrachten te kunnen inzetten om vlugger winst te maken. De slaven van vroeger zijn grotendeels verdwenen, maar de uitbuiting is er niet op verminderd. Dit leidt tot spanningen op racistische basis. De kloof tussen rijk en arm zorgt ervoor dat mensen vluchten. In West-Europa wordt bovendien het racisme tegenover vluchtelingen aangewakkerd door de armoedige omstandigheden en de werkloosheid waarin vluchtelingen hier terechtkomen. Daardoor worden ze door bredere lagen van de bevolking gezien als potentiële concurrent waarbij het gemakkelijk is om naar beneden te trappen tegen diegenen die het nog slechter hebben.
Om een einde te maken aan het racisme moeten we de fundamenten bestrijden die leiden tot racisme. De organisatie van het kapitalistisch systeem met de bijhorende uitbuiting van een grote meerderheid van de bevolking leidt tot de mogelijkheid van de ontwikkeling van racisme. Als we willen opkomen tegen racisme moeten we niet vertrouwen op de VN-bureaucraten of de kapitalistische regeringen. We zullen zelf moeten bouwen aan een eengemaakte tegenbeweging van de slachtoffers van het huidig systeem.
Geert Cool