Net twee weken vooraleer Italië het voorzitterschap van de EU zal waarnemen, kwam premier Berlusconi voor de rechtbank voor vervolging op basis van het omkopen van een rechter.

Volgens de openbare aanklager heeft Il Cavaliere, zoals Silvio Berlusconi gekend staat, in 1985 een rechter omgekocht. Hij zou geknoeid hebben met een overeenkomst om het bedrijf SME te kopen. SME werd verkocht aan Berlusconi's rivaal, Carlo de Benedetti, maar er werd meer geboden door Berlusconi. De rechtbank besliste toevallig dat de overeenkomst tussen SME en De Benedetti ongeldig was... Berlusconi, de rijkste man van heel Italië, werd de voorbije jaren ook geconfronteerd met rechtszaken wegens het ontduiken van belastingen en andere zaken. Op een aantal punten werd hij schuldig bevonden, maar er werden geen boetes opgelegd omdat de feiten te lang geleden waren.

Sinds hij premier werd, heeft Berlusconi geprobeerd de rechtse meerderheid in het parlement te gebruiken om vier rechtszaken tegen hem te laten stoppen. Hij slaagde er echter niet in om zich uit de beschuldigingen rond SME te praten. In een wanhopige poging om de aandacht af te leiden, heeft Berlusconi zich op nooit geziene wijze uitgelaten tegen het rechterlijk systeem. Hij zei dat de beslissingen tegen hem louter op basis van politieke redenen genomen worden. Hij probeert ook via allerhande maneuvers te vermijden dat er een discussie ten gronde wordt gevoerd voor de rechtbank.

De zaak rond SME die nu voor het Milanese gerecht hangende is, zal wellicht nooit leiden tot effectieve veroordelingen. Eerder gebeurde dat wel voor de advocaat van Berlusconi, Cesare Previti, in een zaak die nauw verbonden was met de huidige zaak rond SME. De Italiaanse premier was woest toen Previti veroordeeld werd. Zijn furieuze reactie kwam over alsof hijzelf veroordeeld was in plaats van zijn advocaat. Berlusconi gebruikt zijn positie om te vermijden dat hijzelf, of mensen uit zijn omgeving, zouden veroordeeld worden. Hij beseft immers zeer goed dat zo'n veroordeling ook voor hemzelf gevolgen hebben. Het feit dat Previti veroordeeld werd voor het omkopen van een rechter in een zaak waarbij hij optrad voor Berlusconi, maakte het des te ernstiger voor Il Cavalieri. Uiteraard voelden zowel Previti als Berlusconi zich niet schuldig en beperkten ze hun reactie tot het aanklagen van een complot van de rechters.

In september vorig jaar werd een wet voorgesteld om te verhinderen dat hoge functionarissen kunnen vervolgd worden door het gerecht terwijl ze hun functie nog uitoefenen. Berlusconi verzette zich tegen het voorstel omdat uitzonderingen voorzien werden voor de 5 belangrijkste functies in het land, waaronder de functie van il Presidente del Consiglio ofte premier.

Hoewel er een bescherming zou zijn tegen vervolging, was dit onvoldoende voor Berlusconi. Het bood immers geen bescherming voor zijn medestanders zoals Previti. De motivering van Berlusconi is niet zozeer gebaseerd op loyauteit en vriendschap, maar eerder op het besef dat hij door het vel van zijn vrienden te redden eigenlijk zijn eigen vel redt.

Berlusconi verdedigde het voorstel om een mogelijkheid te creëren dat beklaagden kunnen vragen dat de zaak wordt overgebracht naar een andere rechtbank, als ze van mening zijn dat de bevoegde rechtbank geen correct proces kan garanderen. Met zo'n regel wilde Berlusconi zijn zaak verhuizen van het 'communistische' Milaan naar een rechtbank die wel toegefelijker zou zijn, bvb. in Perugia.

Deze wet werd door het parlement gejaagd zodat het op tijd zou zijn om op deze wijze te vermijden dat Previti zou veroordeeld worden. Maar de rechtbank die bevoegd is om te beslissen over eventuele doorverwijzingen naar andere rechtbanken, weigerde dit toe te passen. Previti werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van 11 jaar.

"Het rode gevaar"

In de Milanese rechtbank waar het dossier SME wordt behandeld, beslisten de rechters om het dossier te splitsen zodat ze zich voor Berlusconi zouden kunnen aanpassen aan diens drukke agenda. Berlusconi was hiermee niet tevreden. In een satirische krantencommentaar werd gesuggereerd dat Berlusconi niet tevreden was omdat zijn "drukke agenda" het directe resultaat was van alle pogingen om te vermijden dat hij vervolgd wordt.

De echte reden waarom Berlusconi niet tevreden is met een opsplitsing van de zaak, is dat het misschien hemzelf wel kan redden, maar niet zijn vrienden. En als die veroordeeld worden, is het voor iedereen duidelijk dat ook Berlusconi zelf schuld draagt.

Bij de recente lokale verkiezingen kreeg Berlusconi nog een kans om zich bezig te houden met zijn meest prioritaire politieke project, met name het redden van zijn eigen vel. Berlusconi wou de verkiezingen gebruiken als een tussentijdse vertrouwenstemming over zichzelf om op deze manier zijn electorale basis te versterken en de discipline in de heersende coalitie te versterken.

Hij greep de verkiezingen echter ook vooral aan om uit te halen naar de processen waarin hij en zijn nauwe medewerkers betrokken zijn.

Gebruik makend van zijn televisie-zenders, viel Berlusconi terug op de oude oproep: "stop de communisten!" Als ware hij zelf de messias, riep hij zijn "apostelen van de Vrijheid" op om de democratie te verdedigen tegen het "rode gevaar". Het leek alsof we terugkeerden naar de grote scheidingslijnen van 1948.

De verkiezingen werden een nederlaag voor Berlusconi. Zeker in de tweede ronde heeft de linkerzijde sterk gewonnen. De regerende partijen verloren veel stemmen en zetels, ze verloren zelfs in een aantal bastions zoals Friuli.

Gerri Creegan,
Lotta per il socialismo